Trả lời ngắn gọn: Fender đang theo đuổi một chiến dịch pháp lý gây tranh cãi nhằm bảo vệ thiết kế thân đàn Stratocaster, trong đó mục tiêu đáng chú ý nhất là PRS Guitars với mẫu Silver Sky - cây đàn signature nổi tiếng của John Mayer. CEO Fender, Edward "Bud" Cole, vừa lên tiếng giải thích quan điểm của hãng, khẳng định bản sắc của một cây Stratocaster "thực ra là tổng hoà của nhiều chi tiết nhỏ" cộng lại, đồng thời xác nhận Fender sẽ không dừng chiến dịch này.

Chuyện gì đang xảy ra?

Theo tường thuật của Wall Street Journal, PRS Guitars xác nhận đã nhận được thư cảnh cáo pháp lý (cease-and-desist) từ Fender, nhắm vào mẫu đàn Silver Sky - cây đàn được phát triển cùng John Mayer và hiện là một trong những đối thủ cạnh tranh trực tiếp lớn nhất của Stratocaster trên thị trường, thậm chí có thời điểm được cho là bán chạy hơn chính Stratocaster ở một số phân khúc giá. PRS phản hồi ngắn gọn rằng hãng "không đồng tình với đánh giá của Fender" và từ chối bình luận thêm.

Silver Sky không phải trường hợp duy nhất. Một số nguồn tin cho biết Fender cũng đã gửi thư tương tự tới nhiều nhà sản xuất khác, từ các xưởng đàn nhỏ (boutique) đến những công ty phụ kiện chuyên bán thân đàn và linh kiện kiểu "S-style" mô phỏng dáng Stratocaster.

Fender dựa vào cơ sở pháp lý nào?

Nền tảng chính của chiến dịch là một phán quyết của Toà án khu vực Düsseldorf (Đức) hồi tháng 6/2026, công nhận thân đàn Stratocaster là một tác phẩm nghệ thuật ứng dụng được bảo hộ theo luật bản quyền Đức và EU — nghĩa là thiết kế này được xem có yếu tố sáng tạo nguyên bản, vượt ra ngoài phạm vi thuần tuý chức năng.

Tại Mỹ, cơ sở pháp lý của Fender yếu hơn đáng kể. Năm 2009, Ban Phúc thẩm và Khiếu nại Nhãn hiệu Mỹ (TTAB) từng bác đơn của Fender xin đăng ký bảo hộ nhãn hiệu cho hình dáng thân đàn Stratocaster, Telecaster và Precision Bass, với lý do việc nhiều hãng khác sử dụng kiểu dáng tương tự trong thời gian dài đã khiến nó trở thành một "danh mục sản phẩm chung" chứ không còn là dấu hiệu nhận diện riêng của một thương hiệu. Đây là rào cản pháp lý lớn nếu Fender muốn theo đuổi vụ việc tại Mỹ theo hướng nhãn hiệu/trade dress.

CEO Fender nói gì?

Trong phát biểu của mình, Edward "Bud" Cole cố gắng đưa ra định nghĩa cho câu hỏi vốn gây tranh cãi lâu nay trong giới chơi đàn: điều gì thực sự làm nên một cây Stratocaster? Ông cho rằng bản sắc của Stratocaster "thực ra là tổng hoà của các chi tiết" — tức không nằm ở một đường nét đơn lẻ nào, mà ở tổng thể cách các yếu tố như hình dáng thân đàn hai sừng (double-cutaway), pickguard, bố trí núm chỉnh và phần cứng kết hợp với nhau.

Cole cũng thừa nhận có phần tiếc nuối về cách chiến dịch này được triển khai và cảm nhận trong cộng đồng, nhưng khẳng định Fender không có kế hoạch dừng lại. Hãng cho biết chiến dịch không nhắm vào "mọi cây đàn thân hai sừng" nói chung, mà tập trung vào những sản phẩm được cho là sao chép gần như nguyên bản thiết kế Stratocaster, và Fender sẵn sàng làm việc với các hãng bị nhắm tới để điều chỉnh thiết kế hoặc có thời gian chuyển đổi, thay vì yêu cầu tiêu huỷ hàng tồn kho ngay lập tức.

Vì sao đây là chuyện đáng chú ý với người chơi guitar, kể cả ở Việt Nam?

Thứ nhất, đây là lời nhắc rằng ngay cả những kiểu dáng đàn "kinh điển" và quen thuộc nhất cũng có thể trở thành tâm điểm tranh chấp pháp lý — điều này có thể ảnh hưởng đến việc một số mẫu đàn kiểu S-style có tiếp tục được phân phối chính hãng ở một số thị trường hay không trong tương lai, tuỳ theo kết quả pháp lý ở từng khu vực.

Thứ hai, giới quan sát dự đoán khả năng thị trường sẽ bị chia tách theo khu vực địa lý: Fender có lợi thế pháp lý rõ hơn ở Đức/EU sau phán quyết Düsseldorf, trong khi tại Mỹ, án lệ TTAB 2009 cùng các nguyên tắc về trade dress và hàng chục năm cạnh tranh mở trong ngành khiến vị thế của Fender yếu hơn nhiều. Nếu điều này xảy ra, người chơi ở các thị trường khác nhau có thể chứng kiến một số mẫu đàn còn bán được ở nơi này nhưng bị hạn chế ở nơi khác.

Thứ ba, vụ việc cho thấy ranh giới giữa "lấy cảm hứng từ thiết kế kinh điển" và "sao chép" trong ngành nhạc cụ chưa bao giờ thực sự rõ ràng, và cách các hãng lớn định nghĩa lại ranh giới đó có thể tác động đến sự đa dạng lựa chọn giá cả và phong cách mà người chơi guitar được tiếp cận trong nhiều năm tới.

Nếu bạn đang cân nhắc giữa một cây Stratocaster chính hãng, một mẫu Silver Sky, hay các lựa chọn kiểu S-style khác phù hợp với ngân sách của mình, ghé 97Hz Studio — 163 Hào Nam, Hà Nội hoặc nhắn tin cho shop để được tư vấn trực tiếp.

Nguồn thông tin: tổng hợp từ Ultimate Guitar, Wall Street Journal (qua Guitar World) và các bài phân tích pháp lý liên quan. Bài viết do 97Hz Studio biên soạn lại bằng tiếng Việt, không phải bản dịch nguyên văn.